FEITEN · DRINKWATER · BIJGEWERKT JULI 2026
PFAS in kraanwater: wat er klopt, wat er speelt en wat een filter wel en niet doet
PFAS staat al vier jaar onafgebroken in het nieuws. Wie erover leest, vindt vooral meningen. Dit artikel zet de metingen en de normen op een rij, met de bronnen erbij, zodat je zelf kunt oordelen.
De tijdlijn
- okt 2022 · Het RIVM adviseert een richtwaarde van 4,4 nanogram PFOA-equivalenten per liter drinkwater. Meer dan de helft van het drinkwater uit rivierwater zit daar op dat moment boven. Het RIVM benadrukt tegelijk dat kraanwater drinken verantwoord blijft.
- jul 2025 · Eerste landelijke bloedstudie van het RIVM: bij vrijwel alle onderzochte Nederlanders zijn minstens zeven PFAS-soorten in het bloed aantoonbaar. Voeding draagt daaraan ongeveer drie keer zoveel bij als drinkwater.
- jan 2026 · De Europese drinkwaternorm wordt van kracht: maximaal 100 nanogram per liter voor de som van twintig PFAS. Alle Nederlandse drinkwaterbedrijven voldoen aan deze norm; een deel haalt de strengere Nederlandse richtwaarde nog niet.
- apr 2026 · Radar wijdt een uitzending aan PFAS-thuisfilters. Deskundigen van RIVM en KWR noemen zo'n filter voor kraanwater niet nodig en wijzen op risico's van slecht onderhouden filters. Fabrikanten spreken dat tegen.
- jun 2026 · Het RIVM verwacht dat extra zuivering van Maas- en Rijnwater nog zo'n dertig jaar nodig blijft, ook als PFAS-beperkingen van kracht worden.
Wat een thuisfilter wel en niet doet
Een zwaartekrachtfilter met koolstof- of keramische elementen kan een reeks stoffen aantoonbaar verminderen: chloor(bij)producten, lood, bepaalde pesticiden en, afhankelijk van het element, een deel van de PFAS-verbindingen. Hoeveel precies verschilt per element en per stof, en dat is geen kwestie van vertrouwen maar van testrapporten.
Wat een filter niet doet: van onveilig water veilig water maken. Nederlands kraanwater voldoet aan de wettelijke normen; wie filtert, doet dat als extra stap bovenop een al hoge basiskwaliteit, of vanwege smaak en hardheid.
Zo lees je een filterclaim. Zoek naar drie dingen: het testinstituut (bijvoorbeeld NSF of WQA), de testnorm (zoals NSF/ANSI 53) en het reductiepercentage per stof. Een claim zonder die drie is een belofte, geen meting. Dat is ook precies hoe deze winkel zijn filters wil presenteren: certificaat erbij of claim eraf.
Waarom de originele Berkey-elementen verdwenen
De Amerikaanse milieudienst EPA legde in 2022 en 2023 de verkoop van Black Berkey elementen stil: het zilverhoudende filter was niet geregistreerd onder de Amerikaanse bestrijdingsmiddelenwet. De productie stopte, Europa raakte uitverkocht en Frankrijk verbood de verkoop. Voor de honderdduizenden Europese huishoudens met een rvs-zwaartekrachtsysteem zijn er inmiddels passende opvolgers. De keuzehulp laat zien wat er op jouw systeem past.